Rys historyczny
Początki Instytutu
Historia Instytutu sięga początków niepodległości Polski, ale oficjalną datą rozpoczęcia działalności Instytutu jest 1 sierpnia 1926 roku. W początkowej fazie swojego funkcjonowania Instytut działał jako Instytut Badań Technicznych Lotnictwa. Nazwa ta przetrwała do początku II Wojny Światowej.
Lata przedwojenne
W 1920 r. rząd zawarł umowę ze spółką francusko-polską Frankopol na budowę fabryki samolotów. Zawiłe zasady finansowania i kryzys światowy, sprawił że postęp prac był nikły. W 1926 r. doszło do zerwania umowy i rozpisania nowego konkursu, który wygrała czeska Skoda. Przejęła ona majątek Frankopolu i wybudowała na Okęciu fabrykę silników samolotowych. Pierwszy silnik o mocy 450 KM został wyprodukowany na licencji firmy Dorrain Dietrich. Instytucją wiodącą w produkcji samolotów był Instytut Badań Technicznych Lotnictwa, wspomagany przez Instytut Aerodynamiczny Politechniki Warszawskiej, prowadzony przez prof. C. Witoszyńskiego. Otwarty w 1927 r. stał się ośrodkiem kształcenia polskich kadr lotniczych i służył także innym krajom Europy wschodniej. W tunelach aerodynamicznych były badane profile lotnicze RWD, PZL i Łosi. Wg książki telefonicznej z 1938 r. zarząd i dyrekcja Polskich Zakładów Skody miały swą siedzibę przy Złotej 68.
Certyfikacja polskich samolotów
Profil działalności w latach przedwojennych skupiał się przede wszystkim na badaniu i certyfikowaniu samolotów. W krótkim czasie Instytut stał się cenioną w kraju placówką badawczą oraz kuźnią wartościowych prac wynalazczych, które wyznaczały nowe horyzonty w przemyśle lotniczym.
Działalność konspiracyjna
Prężnie rozwijającą się placówkę zatrzymały wydarzenia 1939 roku. W latach wojny Instytut przerwał swoją działalność, ale kadra pozostała w ścisłym związku z lotnictwem, podejmując pracę w renomowanych placówkach zagranicznych, szczególnie w Anglii, a także opracowując strategie reaktywacji ośrodka po wojnie.
Lata powojenne
W latach powojennych uruchomiono tunel aerodynamiczny T-1 o średnicy 1,5 m, umożliwiający badania przy prędkościach do 45 m/s. Rozpoczęto budowę budynku administracyjnego oraz dużego tunelu poddźwiękowego o średnicy 5 m, a także hamowni silników. Efektem było oddanie tunelu T-3 (5 m), który uplasował instytut w światowej czołówce ośrodków badań aerodynamicznych.
Samoloty, śmigłowce i silniki
W 1945 roku Instytut ulokowano w ocalałych budynkach na warszawskim Okęciu. W początkowej fazie powojennej działalności opracowywano tutaj silniki pulsacyjne i strumieniowe, a także rozpoczęto prace nad śmigłowcem SP-GIL. Głównym konstruktorem Instytutu w tych latach był Tadeusz Sołtyk, pod kierownictwem którego powstają m.in. samoloty TS-Bies czy TS-Iskra.
Program rakietowy
Oprócz konstrukcji samolotowych Instytut zaczął się specjalizować w projektowaniu i badaniach obiektów latających, takich jak rakiety i cele latające. Uznanie zyskała rakieta meteorologiczna Meteor 1, która w całości powstała w Instytucie.
Program samolotów szkolno-treningowych
Kolejne lata działalności Instytutu, to przede wszystkim praca nad programem stworzenia samolotu szkolno-bojowego dla wojska. Samolot I-22 Iryda otrzymał wszelkie wymagane certyfikaty potwierdzające zgodność zrealizowanego programu budowy samolotu z obowiązującymi przepisami oraz wymaganiami zamawiającego. W ten sposób Instytut w pełni wywiązał się z zadania postawionego przez rząd RP.
Program samolotów lekkich
Kolejnym wyzwaniem dla inżynierów Instytutu był projekt budowy czteromiejscowego, kompozytowego samolotu osobowego I-23 Manager. Wśród projektów z okresu 1990-2000 trzeba wyróżnić również projekt dwumiejscowego samolotu szkolnego I-25 As, dwumiejscowego śmigłowca szkolno-patrolowego IS-2 oraz poduszkowca patrolowo-ratunkowego PRP-560 Ranger.
Badania dla przemysłu
Aktualnie, Instytut jest placówką, która specjalizuje się w świadczeniu najwyższej jakości badań, które dostarczają rozwiązań dla problemów współczesnego lotnictwa. Instytut ściśle współpracuje ze światowymi potentatami przemysłu lotniczego, takim jak: Boeing, General Electric, Airbus czy Pratt and Whitney. Prowadzi także badania dla innych sektorów gospodarki.
Engineering Design Center
W kwietniu 2000 roku Instytut Lotnictwa oraz General Electric podpisały porozumienie, które zapoczątkowało wieloletnią współpracę polskich inżynierów i naukowców z amerykańskim koncernem w ramach Engineering Design Center. Obecnie EDC jest jednym z najbardziej znanych na świecie biur projektowych działających na potrzeby GE Aerospace. Jego inżynierowie mogą poszczycić się sukcesami inżynierskimi na skalę światową, jak współtworzenie najnowszego silnika GE – Catalysta (pierwszego silnika GE zaprojektowanego w całości poza Stanami Zjednoczonymi), zaprojektowanie części krawędzi spływu skrzydła do samolotu Airbus A350XWB-1000 czy zaprojektowanie i wdrożenie do produkcji turbiny jednego z największych na świecie silników lotniczych GEnx, który jest stosowany w samolotach Boeing 787 Dreamliner oraz stanowi wyłączny napęd czterosilnikowego samolotu Boeing 747-8.
Centrum Badań Materiałów i Konstrukcji
Centrum Badań Materiałów i Konstrukcji powstało 6 grudnia 2004 roku w ramach programu offsetowego związanego z zakupem amerykańskich samolotów F-16. Amerykańskim partnerem w realizacji programu był koncern Pratt&Whitney. Dzięki transakcji offsetowej CBMK stało się liderem badań wytrzymałościowych w Polsce i jednym z najnowocześniejszych i najsprawniej działających zespołów laboratoriów w Europie. Realizowane są tu badania na najwyższym światowym poziomie na rzecz amerykańskich koncernów lotniczych. Wartym odnotowania jest fakt, że badanie materiałów i elementów konstrukcji jest prowadzone od początków działalności Instytutu Lotnictwa, czyli od 1926 roku.
Laboratorium Testów Ciśnieniowych Urządzeń Wydobywczych Ropy i Gazu
5 listopada 2010, w Instytucie Lotnictwa otwarto najnowocześniejsze i drugie, co do wielkości Laboratorium Testów Ciśnieniowych Urządzeń Wydobywczych Ropy i Gazu, które powstało dzięki współpracy Instytutu Lotnictwa z General Electric. W laboratorium testowane są produkty używane w przemyśle naftowym, służące do wydobycia ropy i gazu (w tym podwodnego). Jest to jedno z trzech takich laboratoriów GE na świecie (drugie co do wielkości), ma ogromną powierzchnię oraz zaawansowany technicznie, ciekawy sprzęt badawczy (basen głębinowy, komory ciśnieniowe, etc.).
Centrum Projektów i Analiz Konstrukcji
28 września 2011 roku otwarto wspólną inwestycję Instytutu Lotnictwa oraz General Electric – Centrum Projektów i Analiz Konstrukcji. To inwestycja sięgająca 20 mln zł. Wyposażenie centrum stanowią najwyższej klasy urządzenia badawcze umożliwiające wszechstronne analizy materiałowe. „Dzięki nowym miejscom pracy, które tworzone są dzięki Instytutowi Lotnictwa oraz General Electric młoda kadra inżynierska przekształca nowatorskie pomysły w najnowocześniejsze produkty i usługi” – powiedział Witold Wiśniowski, ówczesny dyrektor Instytutu Lotnictwa.
Centrum Technologii Kosmicznych
W Instytucie Lotnictwa powołane zostało Centrum Technologii Kosmicznych. W Centrum prowadzone są obecnie badania z zakresu: napędów kosmicznych, systemów rakietowych, deorbitacji satelitów, teledetekcji, wirującej detonacji, badań środowiskowych czy badań systemów satelitarnych. Od kilku lat rozwijany jest tutaj program rakiety ILR-33 BURSZTYN 2K. W 2024 roku rakieta osiągnęła historyczny sukces, przekraczając granicę kosmosu (pułap 101 km). W centrum rozwijana jest współpraca badawcza z Europejską Agencją Kosmiczną, Europejską Agencją Obrony, Polską Agencją Kosmiczną oraz Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. Prowadzona jest także intensywna współpraca z przemysłem kosmicznym i realizowane są prace komercyjne dla wiodących europejskich podmiotów zajmujących się technologiami rakietowymi i satelitarnymi.
Centrum Innowacyjnych Technologii Lotniczych i Kosmicznych
Centrum Innowacyjnych Technologii Lotniczych i Kosmicznych jest miejscem, w którym rozwija się myśl technologiczna. W budynku pracują m.in. zespoły pracujące nad projektowaniem samolotów, zajmujące się …. Projekt został dofinansowany w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2013.
Laboratorium Badania Łożysk
Najnowocześniejsze na świecie laboratorium badania łożysk zostało otwarte 8 stycznia 2014 roku. Laboratorium powstało we współpracy z General Electric. “Idea stworzenia w Engineering Design Center, pionie merytorycznym Instytutu Lotnictwa, laboratorium dającego możliwość badań łożysk lotniczych przewijała się w rozmowach biznesowych między Instytutem a General Electric Aviation od lat. W 2011 roku, w trakcie pierwszych, poważnych na ten temat rozmów, zapadła obustronna decyzja o podjęciu przez stronę polską wyzwania i próbie stworzenia w Instytucie nowych możliwości testowych” – mówił Witold Wiśniowski, ówczesny dyrektor Instytutu Lotnictwa.
Centrum Technologii Kompozytowych
1 stycznia 2015 roku w Instytucie Lotnictwa utworzono nowy pion merytoryczny – Centrum Technologii Kompozytowych. Centrum dostarcza rozwiązania technologiczne i realizuje kompleksowo programy badawcze w zakresie wysokowytrzymałych materiałów kompozytowych. Posiada certyfikowane laboratorium badań kompozytów oraz zaawansowaną aparaturę do wytwarzania struktur kompozytowych.
Centrum Turbin Gazowych
Instytut Lotnictwa otworzył nowoczesne w skali europejskiej i światowej Centrum Turbin Gazowych. Dzięki unikalnej bazie laboratoryjnej oraz największej na świecie komorze próżniowej, będącej na wyposażeniu nowego centrum, możliwe jest prowadzenie badań przemysłowych turbin gazowych oraz silników dla sektora lotniczego. Oficjalne otwarcie z udziałem przedstawicieli ministerstw, najważniejszych polskich uczelni technicznych oraz zagranicznych gości odbyło się 20 stycznia 2016 roku.
Laboratorium Wymiany Ciepła i Mechaniki Płynów
14 grudnia 2016 roku odbyło się uroczyste otwarcie Laboratorium Wymiany Ciepła i Mechaniki Płynów. To jedyne takie miejsce w Polsce, i jedno z niewielu w Europie, które przy wykorzystaniu nowoczesnych metod pomiarowych prowadzi kompleksowe prace badawcze ukierunkowane na rozwój technologii związanych z chłodzeniem komponentów silników turbinowych, zarówno lotniczych jak i przemysłowych.
Centrum Laboratoryjne Napędów Rakietowych i Satelitarnych
24 października 2023 roku, po dwóch latach budowy, nastąpiło uroczyste otwarcie wyjątkowego na skalę europejską i światową Centrum Laboratoryjnego Napędów Rakietowych i Satelitarnych w Łukasiewicz – Instytucie Lotnictwa. Celem Centrum jest rozwijanie, kwalifikacja i testowanie najnowszych technologii związanych z napędami rakietowymi, satelitami oraz innymi aspektami technologii kosmicznych. Podczas otwarcia zaprezentowano zlokalizowane na powierzchni ponad 1000 m2 laboratoria, w skład których wchodzą m.in.: hamownia silników rakietowych w atmosferze i w próżni, laboratoria podsystemów rakietowych, satelitarnych i napędów korekcyjnych, laboratoria chemiczne i środowiskowe oraz kompozytowe. „Rozbudowa zaplecza laboratoryjnego Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa to ważny krok dla naszego Instytutu, Sieci Badawczej Łukasiewicz oraz branży kosmicznej. Polska stała się jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie w jednym miejscu można kompleksowo przeprowadzać testy i realizować projekty badawcze z zakresu technologii kosmicznych – głównie ekologicznych napędów. Jest to także zasługa naszego zespołu inżynierskiego, który w dużej części zaprojektował przestrzenie nowych laboratoriów, by stanowiły punkt kompleksowej obsługi klientów instytucjonalnych i komercyjnych oraz odpowiadały na potrzeby krajowego i europejskiego rynku kosmicznego” – mówił Paweł Stężycki, ówczesny dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa. Infrastruktura została dofinansowana z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020.